Kasık bölgesi çocuk cerrahisi ameliyatlarının en sık yapıldığı bölgedir. Bunların içinde de kasık fıtığı tamiri hem çocuk cerrahisinin hem de kasık bölgesinin en sık uygulanan operasyonudur. Çocuklardaki kasık fıtığı hem oluşumu hem tipi hem de onarım tekniği olarak yetişkinlerden farklılık gösterir. Çocukluk çağında kasıkta farkedilen zaman zaman ortaya çıkıp kaybolabilen şişlik akla öncelikle kasık fıtığını getirmelidir. Her 100 erkek çocuğundan yaklaşık 3 ünde kasık fıtığı gelişir. Erken doğan veya düşük doğum kilolu bebeklerde fıtığa çok daha sık rastlanır.

Kasık fıtığı nasıl oluşur ?

Erkek bebeklerin  testisleri (erkek yumurtası) anne karnında gelişmelerini tamamlarken ilk oluştukları yer olan karının içinden aşağıya doğru bir inme gerçekleştirerek olmaları gereken yer olan yumurta keselerine (torba) yerleşirler. Bu yolculuk 3. ay cıvarında başlar ve doğuma yakın olarak biter. Karın içinden karın dışına çıkan tetstisler kasık kanalı dediğimiz kanalın içinden geçerler. Bu kanalda normal şartlarda doğumla beraber işlevini kaybederek kapanır. Ancak bu kanallardan birisi veya ikisi birden kapanmazsa o zaman fıtıklaşma olur. Eğer kanal açıklığı darsa ve sadece karın içi sıvısının geçmesine izin veriyorsa bu şişlik çocuk uyanık ve hareketli iken artar. Çocuk uyuyup sakin yatınca ise azalabilir ya da  kaybolur. Tıp dilinde “Hidrosel” olarak bilinen bu hastalığın halk arasında ki adı ise “Su fıtığı” dır. Eğer açık kalan kanal genişse bu kanaldan karın içindeki organlar ve en sık olarak da barsak fıtıklaşır. İşte bu gerçek kasık fıtığıdır. Şişlik kasık veya yumurta kesesinde olabilir. Ağrı yapmaz ancak husursuzluk, rahatsızlık bazen de kusma yapabilir. Ancak şu da vurgulanmalıdır ki kasık fıtığı sadece erkeklerde değil kızlarda da olabilir. Ancak kız çocuklarında kasık fıtığına daha az rastlanır ve kızlarda dışarı fırlayan organ çoğunlukla barsak değil yumurtalıklardır.
 
Kimlerde daha sıktır ve çevresel faktörler oluşumına etkili midir?
 
Erkeklerde, düşük doğum ağırlıklı, premature bebeklerde ve bazı doğumsal bağ dokusu hastalıkları olanlar çocuklarda daha sık rastlanır. Erkeklerde rastlanma oranı kızlardan 5-6 kez fazladır. Çevresel faktörler kasık fıtığına direkt olarak neden olmaz. Ancak bazı durumlarda kasık fıtığının belirgin hale gelmesine neden olabilir. Yukarda bahsettiğimiz testisin yumurta kesesine geçmesi için açılan kanalın bazı durumlarda kapanmasa bile kasık fıtığına neden olmadığını artık biliyoruz. İşte çevresel faktörler bu hafif açıklığın büyümesine ve daha belirgin hale gelmesine neden alabilirr. Bu çevresel faktörlerin başlıcaları ise kronik kabızlık, ateş ve öksürükle seyreden boğmaca gibi şiddetli enfeksiyonlar ya da karın içi basıncını arttıran şiddetli kusma gibi durumlardır. Ancak unutulmamalıdır ki bunlar çocuklarda fıtığa neden olmaz sadece mevcut olan açıklığın büyüyerek fıtık kesesi haline gelmesine neden olurlar.
 
Neden hemen ameliyat?

Çünkü çocuklarda kasık fıtığı özellikle oluşturabileceği tehlikelerle oldukça tehlikeli hatta sinsi bir hastalıktır. Özellikle fıtığın içine giren barsağın boğulma riski nedeniyle acil ameliyat gerektirebilir. Unutulmamalıdır ki çocuklarda hele hele bebeklerde acil ameliyat demek artan risk demektir. Halk arasında fıtık boğulması diye tanımlanan bu durumda, fıtık kesesine girerek sıkışan organların kanlanmaları ve beslenmeleri  birkaç saat içinde bozulur ve çürüme meydana gelir. Bu da hayati tehlikeyi arttırır ve  çürüyen organların çıkarılması yani kaybı anlamına gelir.
 
Fıtık ameliyatı zor mudur?

 
Eğer çocuk acil şartlar olmadan tespit edildikten hemen sonra uygun şartlarda ameliyata alınırsa bu ameliyat zor bir ameliyat değildir. Hastaların önemli bir bölümü ameliyattan 2-3 saat kadar sonra evlerine gidebilir ve hastanede yatmaları hiç gerekmez. Ayrıca bu ameliyat hem açık ameliyat biçiminde hem de laparoskopik yani kapalı ameliyat biçiminde gerçekleştirilebilir. Bu ameliyattaki temel prensip, açık kalan kanalın kapatılarak karın içi ile olan iştirakin ortadan kaldırılmasıdır.
Doç. Dr. Selami Sözübir
Yeditepe Üniversitesi Hastanesi
Çocuk Cerrahi Uzmanı